Geleneksel Türk Tatlıları

Geleneksel Türk Tatlıları

Bu topraklar, tatlılar bakımından bölgenin en verimli coğrafyalarından biridir. Damak tadına düşkün bir toplum olarak Türk toplumunun oluşturduğu yemek kültürü, neredeyse tüm dünyada tanınır. Çeşitlilik ve lezzet bakımından dünyada ilk beş arasında yer alan Türk mutfağı, tatlılarıyla da oldukça iddialıdır. Öne çıkan geleneksel Türk tatlılarını ve bu tatlıların adlarını araştırdık. İşte geçmişten günümüze geleneksel Türk tatlıları.

Tulumba Tatlısı

Küçücük, ama lezzeti harika… Tulumba tatlısı! Şerbetli tatlıların en güzellerinden biri olan tulumba, evde yapılamayacağı düşünülen ama tarifi okunduğunda “zor değilmiş” dedirten tatlılardan biridir.

Halka Tatlısı, Türk Churros'u

Türk churros'u olarak da bilinen halka tatlısı, Adana mutfağının çok sevilen bir hamur tatlısıdır. Tırtıklı hamur yağda kızartılır, ardından şerbete atılır ve genellikle dövülmüş Antep fıstığıyla servis edilir.

Baklava

Yakın geçmişte Yunanistan ile Türkiye arasında baklava öyle önemli bir mesele hâline geldi ki, neredeyse “Baklava kimin?” tartışması yüzünden diplomatik kriz çıkacaktı. Şaka bir yana, Yunan tarafının baklava için uluslararası patent başvurusunda bulunduğu bir gerçek. Ancak krizden önce ülke içinde tartışma konusu olan Yunanistan-Türkiye meselesinde Gaziantep, bu konuda net bir tavır alarak konumunu belirledi. İnce açılmış hamurların kat kat dizilmesi ve ceviz ya da Antep fıstığıyla pişirilmesiyle hazırlanan baklava, bu genel tarife rağmen büyük bir incelik ve ustalık gerektiren bir tatlıdır.

Baklava Türkiye kökenlidir ve Moğolcada “sarmak” anlamına gelen “Bayla” sözcüğüne “bağlaya” benzeri bir söyleyiş eklenmesiyle türemiş, Türkçeden başka dillere geçmiştir. Yüzlerce çeşidi ve tarzıyla ülkemizin en önemli markalarından biri olduğu için listemizin başında yer alıyor.

Katmer

Yolunuz Gaziantep'e düşer ve hamur tatlılarından söz ederseniz katmeri atlayamazsınız. Gaziantep'in millî tatlısı katmer, baklava hamurundan incecik açılan bir yufkayla hazırlanır; seyrederken “az sonra kopacak” diyeceğiniz şekilde yağlanır. Baklava gibi şerbetlenen katmer, Gaziantep'e gittiyseniz mutlaka tatmanız gereken lezzetlerden biri olarak Geleneksel Türk tatlıları listemizde yer alıyor.

Kalburabastı

Hurma tatlısı olarak da bilinen kalburabastı, şerbetli bir hamur tatlısıdır. Hamur tatlılarından farklı olarak mantı kategorisinde yer alan ve şekerleme gibi olan kalburabastı daha yoğun kıvamlıdır. Kalburabastı adı ise hazırlanırken hamurun bir kalbur ya da süzgeç üzerine bastırılmasından gelir. Kalburabastı tatlısında ceviz kullanılır.

Hanım Göbeği

Hanım göbeği tatlısı, lezzetinden çok adıyla dikkat çeken tatlılardan biridir. Osmanlı sarayına uzanan hanım göbeği, hamurla şerbetin birleşiminden oluşur. İzmir lokmasına çok benzeyen hanım göbeği, mayalı hamurun kızartılıp soğuk şerbetle tatlandırılmasıyla yapılır. Adının kökeni de Osmanlı sarayına dayanır. Hamura halka şekli verilirken kabarık görüntüsü hanım göbeğine benzetilen tatlı, Osmanlı döneminde göbeği küçük kadınların daha çok beğenildiğine de işaret eder.

Kadayıf

Elbette kadayıf, geleneksel Türk tatlıları arasında önemli bir yere sahiptir; ancak Arap kültüründen de etkilenmiştir. Tel kadayıf, tel kadayıf ve ekmek kadayıfı gibi 3 farklı türü bulunan kadayıfın her çeşidi yapılış biçimi bakımından birbirinden ayrılır ve tatlılar arasında kendine özgü bir karakter taşır. Tel kadayıfın içi hazırlandıktan sonra kızartılır ve şerbetle pişirilir. Bununla birlikte tel kadayıfın üretimi, pişirme ustalığının yanı sıra kendine özgü bir yönteme de sahiptir. Çiğ tel kadayıfın nasıl üretildiğini görmek için önce bu tekniği izleyelim.

Diğer kadayıf türlerinden yassı kadayıfın yumurtalı bir hamuru varken ekmek kadayıfı, ekmek hamuruna benzer bir hamurla hazırlanır ve bu nedenle ekmek kadayıfı adını alır. Her üç tür de şerbetlenip kızartıldıkları için ortak olarak kadayıf adını taşır. Kadayıf sözcüğü Arapçadır ve baklavayla ilişkilendirilen bir kökten gelir.

Sütlü Nuriye

Yine adı merak uyandıran bir tatlıyla karşı karşıyayız. Sütlü Nuriye'nin hikâyesine geçmeden önce, bu tatlının baklava türü bir hamur tatlısı olduğunu ve süt içermesiyle sütlü tatlılara da göz kırpan özel bir örnek olduğunu belirtmek gerekir. Peki neden süt? Devrim sırasında baklava fiyatları üst sınıra çıkarılınca, baklavaya alternatif olarak şerbet yerine süt, fıstık yerine fındık kullanılarak Sütlü Nuriye icat edildi. Ancak bu buluş büyük beğeni topladı ve bugün de gündemde. Herkesin merak ettiği Sütlü Nuriye adının nereden geldiğinin yanıtı ise net değil.

Aşure

Dinî geleneklerle bağlantılı tatlı bir aşure. Adı Arapça kökenli Aşura sözcüğünden gelir. İslam'da önemli bir yere sahip olan Muharrem ayı, bazı yerlerde Aşura ayı olarak anılır. Önce Aşure hikâyesinin nereden geldiğine bakalım. Rivayete göre Hz. Nuh gemisini yaptı ve kendisine inananlara onu meşhur etti.

Tufan ilerlerken erzakları azalanlar, daha tutumlu olmak için ellerinde ne varsa karıştırıp büyük bir çorbaya dönüştürdüler ve tufan bitene kadar bu çorbayla idare ettiler. Hikâyedeki bu çorba, günümüzün aşuresine dönüşür. Bu nedenle aşurenin malzemeleri, yapanların tercihine göre artırılabilir. Aşure yapma ve Muharrem ayında dağıtma geleneği Osmanlı döneminde gelişmiştir. Bu nedenle aşureyi Geleneksel Türk Tatlıları arasında sayabiliriz.

Zerde

Şimdi de farklı bir tatlıya geçelim. Zerde nasıl bir tatlıdır? Aslında zerdi, bu listedeki en az bilinen tatlı olarak sayabiliriz. Zerde adı, tatlıya rengini de veren zerdeçal ve safranın kullanılmasından gelir. Kırık pirinç, zerdeçal, nişasta, yer fıstığı ve üzümle yapılan bu tatlı, kendine özgü bir kategoridedir. Zerdenin şehri Gaziantep'tir. Genel olarak tatlı hamur işi türleri de kendini gösterirken, Gaziantep mutfağının tatlılarından zerde, Türkiye'nin mutfakta önemli bir yere sahip olduğunu ortaya koyar.

Cezerye

Türk lokumu tatlıları kategorisinden, en iyisini İstanbul Mısır Çarşısı'nda bulabileceğiniz cezeryeye de yer veriyoruz. Baharatların bol olduğu Mısır Çarşısı'nda cezeryede de karanfilden zerdeçala, zencefilden tarçına pek çok baharat bulunur. Ana malzemesi havuçtur. Havuç püresi ve ceviz karışımına baharatları ekleyip üzerini

Güllaç

Ramazan denince akla gelen güllaç, yalnızca Ramazan ayında yenmek zorunda değildir. Mısır nişastası ve buğday ununun suyla karıştırılıp ince bir hamur hâline getirilmesiyle elde edilen güllaç yaprağı, yalnızca güllaç tatlısında değil, hamur işi yapımında da kullanılabilir. Yapımında gül kullanılması nedeniyle “güllü aş” adından “güllü aş” yemeğinin adına evrilen bu tatlı, sütle hamurun buluştuğu özel bir lezzettir ve kökleri Osmanlı sarayına dayanır.

Künefe

Geleneksel Türk tatlıları serimizi Hatay'da, yine ateşte kızartılan bir kadayıf tatlısıyla bitiriyoruz. Türk-Arap kültürünün ortak tatlılarından olan künefe, kebaptan sonra aranan bir tatlıdır; üstü açık şekilde ocakta ağır ağır pişirilir ve Hatay peyniriyle tadına doyum olmaz.

Ne demişler; “Tatlı yiyelim, tatlı konuşalım.” Herkese afiyet olsun.