Alles over Hafiz Mustafa en zijn honderdjarige geschiedenis

De geschiedenis van Hafiz Mustafa gaat terug tot de 19e eeuw. In het Istanbul van de 19e eeuw waren er beroemde Anatolische banketbakkers. Mensen die vanuit de onvruchtbare stadjes van Anatolië naar de hoofdstad kwamen, kozen waarschijnlijk uit solidariteit met hun landgenoten voor dit beroep. İsmail Hakkı Bey, afkomstig uit de centraal gelegen stad Çankırı, kwam terecht tussen de banketbakkers aan de Hamidiye-straat in Bahçekapı, hoewel hij van beroep sarraf was. In 1864 begon hij in de kelder van het gebouw waar hij een ruimte had gehuurd suikerrotsen te maken. Samen met zijn zonen, die hem hielpen, introduceerde hij gebak bij de inwoners van Istanbul en maakte het populair; ook het assortiment desserts en de gewoonte om ervan te genieten namen toe. Mustafa, een van zijn zonen, hielp zijn vader en was daarnaast muezzin in de Arpacılar-moskee. De eeuwenoude traditie van smaak en handel is in honderd jaar tijd van eigenaar veranderd, maar de locatie van de eerste snoepwinkel en de smaak die er op het gehemelte achterbleef, zijn altijd hetzelfde gebleven.

De winkel in Eminönü, een van de weinige plaatsen die het hart van de handel in Istanbul genoemd konden worden, begon al snel op te vallen in de aanzienlijke handelsregisters. Volgens een daarvan, de Annuaire Oriental, behoorde İsmail Hakkı in 1888 tot de banketbakkers in Bahçekapı. Links en rechts van de winkel zaten kleermakers en was een horlogemaker gevestigd. Een jaar later werd İsmail Hakkı Bey geregistreerd als banketbakker in Bahçekapı en aan de Alaca Hamam-straat. In 1891 maakte de kleermaker van een buurman plaats voor de banketbakkerij, die verhuisde naar de winkel met het huisnummer. Aan het begin van 1902 waren er in Bahçekapı twee banketbakkers met de namen Hacı Mustafa en Hacı İsmail.

Nadat deze twee winkels tot 1921 actief waren gebleven, werd de merknaam steeds duidelijker: Hacı İsmail Zade Hafız Mustafa. In 1924 dook Hafız Mustafa op in Yerebatan met de andere producten waarin hij zich in de loop der jaren had gespecialiseerd. Na de taart opende aan de Dudu Odaları-straat in Beyoğlu nog een banketbakkerij, met de naam İsmail Hakkı, die suikergoed verkocht. Hafiz Mustafa was niet de enige die de erfenis van zijn vader voortzette. Zijn andere zoon, Ömer Lütfi, was net als Hafız Mustafa verknocht aan het vak. Dat blijkt echter uit het feit dat Hafız Mustafa de achternaam Kandman aannam en Ömer Lütfi Bey de achternaam Cebeci droeg. Na 1929 was de reputatie van de winkel al verbonden aan Hafız Mustafa; slechts zelden stond hij bekend als Hafız Mustafa en Mahdumlar, zoals in een 1930 document.

Van 1926 tot 1938 ontving de Hafiz Mustafa Foundation elf onderscheidingen op internationale beurzen in verschillende steden en landen, zoals Parijs, Brussel en Luik. Het Bureau voor Buitenlandse Handel, een van de nieuwe instellingen van de jonge republiek, bedankte ook enkele bedrijven, waaronder Hafiz Mustafa, die in 1932 deelnamen aan de Bari Oriental Fair. Dat deed het bureau in een bekendmaking aan de kranten. In die jaren zette Cemil Bey, de zoon van Hafız Mustafa, zich steeds nadrukkelijker in voor het werk en streefde hij naar een meer universele smaak. In de tijd dat de cacao-import in de kranten werd besproken, ontstond het nieuwe merk van Hafız Mustafa en zijn zoon: Cikolat Cemil… Toch was het voor Cikolat Cemil moeilijk om Hafız Mustafa zowel als product als merk voorbij te streven. Hafiz Mustafa was een bekende handelaar, zelfs toen zijn dochter trouwde.

Hoewel Cemil Bey in zijn aankondigingen benadrukte dat hij de opvolger was, deed hij nooit afstand van de naam van zijn vader. Tijdens de feestdagen, de belangrijkste periodes van het jaar voor een banketbakker, vroeg hij zijn klanten hun Bayram-snoepgoed te kopen bij Hafız Mustafa en Mahdum. Tahin en halva, die sinds 1929 tot het assortiment behoorden, waren eveneens producten waaraan Hafız Mustafa zijn reputatie dankte. Cemil Bey gebruikte in zijn aankondigingen inmiddels de naam Cocolat om zijn klanten een feestdag toe te wensen: Hafız Mustafa en zijn zoon Cikolat Cemil wensen je een fijne feestdag.

Cemil Bey overleed in 1947 en werd in de tien jaar daarna, samen met zijn vader, herdacht tijdens mevlit-ceremonies. Toen hij overleed, was de onderneming Hafız Mustafa een gevestigde zaak met een geschiedenis van tachtig jaar. Zijn vrouw Vasfiye en zijn kleinzoon Sönmez Kandman kregen de taak om de zaak in leven te houden en verder uit te bouwen. In 1948 werden de bedrijfsnaam en het logo in het Officiële Eigendomsblad geregistreerd op naam van S. Kandman, opvolger van Cemil, de zoon van Hafız Mustafa. De nieuwe eigenaren van de snoepwinkel lieten zich de eerste jaren graag Hafız Mustafa Kandman noemen, maar gingen in de daaropvolgende jaren de naam gebruiken waaronder ze de zaak hadden geregistreerd.

Mevrouw Vasfiye en Sönmez beseften hoe belangrijk het was om een zaak met een lange geschiedenis te hebben. In die jaren legden ze dan ook voortdurend de nadruk op het verleden. Reclameslogans luidden: jouw banketbakkerij van 94 jaar in 1957 en 99 jaar ervaring in 1963. In die jaren waren zij niet de enigen die de banketbakkerij promootten. Gerespecteerde bedrijven als Migros, die producten van Hafız Mustafa verkochten, verwezen in hun campagnes naar de eeuwenoude banketbakkerijtraditie. Hoewel het assortiment van de zaak flink was uitgebreid, bestond de kern van het aanbod in de 60er jaren uit amandelspijs, chocolade, gebak en suikergoed.

De gedisciplineerde en geliefde eigenaren van Şekerci Hafiz Mustafa, onder wie Mustafa Nihat, de zoon van Sönmez Kandman, droegen de zaak aan hem over toen hij volwassen was. Het tweede Mustafa-tijdperk, dat met zijn aantreden begon, duurde tot 1993 en eindigde doordat Nihat Bey belangstelling kreeg voor andere sectoren. Mustafa Altuncu, die de winkel kocht, probeerde dit historische erfgoed uit te breiden zonder de wortels en de geest ervan aan te tasten. Kandman, die vijf generaties teruggaat tot Hacı İsmail Hakkı, probeerde onder de nieuwe eigenaar uit te breiden met filialen, maar ontmoette veertien jaar later, in 2007, een nieuwe investeerder: Avni Ongurlar. Esra Dil, een academica die Hafiz Mustafa Confectionery als onderneming wetenschappelijk onderzoekt, stelt vast dat het bedrijf ondanks de wisselingen van eigenaar, binnen de grenzen van de mogelijkheden zijn productassortiment, productiemethode, merkvisie en personeel behoudt. Ondanks deze veranderingen blijft het bedrijf een merk met een geschiedenis van honderd jaar.

Avni Ongurlar, de laatste exclusieve eigenaar van Hafız Mustafa Confectionery, spreekt over Hafız Mustafa en Cemil Bey alsof het familieleden zijn. Hacı Avni Bey, die uit een andere sector komt, zoals de textielhandel, verkoopt de gezondste producten van Hafız Mustafa tegen de meest betaalbare prijs en ontvangt zijn klanten met een glimlach. Daarmee sluit hij op een gevoelsmatige manier aan bij de historische wortels van de zaak. Dat is waarschijnlijk de reden dat er in Bahçekapı 100 donuts worden verkocht in 2007 en tegenwoordig 2500, en dat de zaak ook wordt vermeld in toeristische gidsen en gedenkboeken in het Spaans en Frans.

Een van de ongetwijfeld interessantste werken over Hafiz Mustafa is ‘Los Secretos de Hafiz Mustafa’ (De geheimen van Hafiz Mustafa), geschreven door de Colombiaanse schrijver Francisco Leal Quevedo. De auteur introduceert zijn werk als volgt: ‘Dit boek is geïnspireerd op een onvergetelijke plek waarvan de reputatie geen grenzen kent.’

Tegenwoordig is Hafız Mustafa met vier vestigingen in Taksim, Sultanahmet, Sirkeci en Bahçekapı een begrip in Istanbul.27 Zoals een oude inwoner van Istanbul zegt, staat de zaak bekend om zijn zoetigheden, suikergoed en gebak, maar ook om de vriendelijke glimlach.

Waar je ook bent, als je je even in Istanbul wilt wanen, kun je online producten van Hafiz Mustafa bestellen bij Grand Turkish Bazaar.

Je kunt hier vers gemaakte bestellen: baklava, Turks fruit, Turkse thee of Turkse koffie van Hafiz Mustafa. We verzenden alle producten van Hafiz Mustafa wereldwijd met expressverzending.